Actualiteiten

Houd deze pagina in de gaten als je op de hoogte wil blijven van alles wat er rondom Bildung Nijmegen gebeurt!

Wat is het doel van onderwijs

https://blog.han.nl/studiolnd/persoonsvorming-binnen-onderwijs/

04-10-2019

Wat is het doel van onderwijs? Het antwoord ligt voor de hand: om te leren. De vraag is echter hoe we leren begrijpen. Op dit moment lijkt het doel te zijn om kennis te vergaren – om de hoeveelheid informatie uit te breiden die een student tot zijn of haar beschikking heeft. De student krijgt een boek en een reeks colleges over een bepaald onderwerp voorgeschoteld. Vervolgens moet hij of zij deze woorden aan het einde van het semester kunnen reproduceren op een tentamen, mogelijk met iets dat blijk geeft van wat eigen inzicht.

Door deze nadruk op reproductie van gespecialiseerde kennis, mist het huidige onderwijssysteem een ander belangrijk doel: persoonsvorming. In onze ogen is onderwijs er niet slechts om specialisten te creëren, het is er ook om van studenten zelfverzekerde, kritische, maatschappelijk geëngageerde burgers te maken. Onderwijs moet de studenten voorbereiden op meer facetten van het leven dan slechts het beroep. Neem de vraag ‘wat wil ik eigenlijk met mijn leven?’ Met deze fundamentele kwestie moet de student – ondanks de toewijding van veel docenten, zich vaak maar in zijn of haar eigen tijd bezighouden. Het resultaat is studenten die doen wat de maatschappij van ze verwacht, maar eigenlijk geen idee hebben van wat voor persoon ze zijn, wat ze willen en hoe ze kunnen gaan doen wat ze willen.

Bildung Nijmegen zet zich daarom in voor een vollediger onderwijs. Wij willen dat studenten de mogelijkheid hebben om zich als mens – met eigen verlangens, gevoelens, ideeen en vaardigheden, te ontwikkelen. Het afgelopen jaar hebben we dat gedaan door onze medestudenten de ruimte te bieden om zelf onderwijs te creëren over zaken die zij vinden missen. Studenten – maar ook studieadviseurs en enkele docenten, hebben die kans gegrepen en er is een groot aantal avonden gekomen. Over hoe vriendschappen werken, over gezond om te gaan met je smartphone, over liefde en de dood en over het samen zoeken naar de richting van hun leven. Dat er vraag is naar dit soort onderwijs bleek wel uit het deelnemersaantal van soms rond de 70 man.

Dit jaar doet Bildung Nijmegen er daarom nog een stapje bij. We hebben de workshops van het afgelopen jaar ingebed in een groter, semesterlang Bildung-curriculum: De Bildung Expeditie. Op 5 oktober gaan een groep van 15 studenten, tussenjaarders en net afgestudeerden op ontdekkingstocht naar de dingen die het leven mooi maar moeilijk maken.

Niels, voorzitter Bildung Nijmegen

Bildung-Honourslab

Link

24-08-2019

Op 27 september begint ons eigen Bildung-Honourslab in samenwerking met de Radboud Honours Academy. In dit Honourslab zijn studenten de baas. Door middel van het bouwen van innovatieve onderwijsvormen, kunnen zij eindelijk eens laten zien hoe hoe zij vinden dat het onderwijs eruit moet zien.

Hovo Cursus "Bildung als Levensvorm"

Link

24-08-2019

In samenwerking met het Hoger Onderwijs Voor Ouderen aan de RU (Radboud Enrichment Programme) verzorgt Bildung Nijmegen de cursus "Bildung als Levensvorm". Deze cursus gaat over de fundamentele rol die Bildung (brede vorming) speelt in ons bestaan als exemplaren van Homo educandus. Het is namelijk kenmerkend voor onze soort dat wij elkaar altijd maar weer aanspreken op ons gedrag en op onze ideeën, om zo ons bestaan een vorm te geven die het niet vanzelf heeft.

Oefenen met tolerantie en verdraagzaamheid hoort in onderwijs thuis. Maar hoe doe je dat?

https://www.nivoz.nl/nl/oefenen-met-tolerantie-en-verdraagzaamheid-hoort-in-onderwijs-thuis-maar-hoe-doe-je-dat

25-06-2019

Voor een goed functionerende samenleving is tolerantie uiterst belangrijk. Wat tolerantie echter concreet betekent is behoorlijk ingewikkeld. Het ontstaat namelijk in een complexe relatie tussen waarden, situaties en zelfs intolerantie. Vanwege de complexiteit stelt de, door studenten opgerichte, organisatie Bildung Nijmegen voor, dat scholieren en studenten niet zo zeer gaan nadenken over tolerantie, maar er mee gaan oefenen. Dit is een artikel van Niels van Henten en Ilse Speelman, beiden verbonden aan Bildung Nijmegen.

Samen (in)tolerantie oefenen

Link

30-05-2019

Soms doen zich gebeurtenissen voor die ons gevoel van veiligheid aantasten. Of er vinden maatschappelijke ontwikkelingen plaats die we beschouwen als een aanslag op onze manier van leven. Poortwachters in deze context zijn de regels van onze samenleving en de handhaving ervan, en tegelijkertijd ons vermogen om verdraagzaam te zijn. Maar wat is verdraagzaamheid eigenlijk? We vroegen het aan de studenten van de Bildung Nijmegen.

Passie

Daan Winkel

27-05-2019

Passie

Passie, ‘hartstochtelijke liefhebberij’ zo staat het in de dikke van Dale beschreven. Klinkt best extreem eigenlijk. Maar toch heeft iedereen het in zich. Sommige mensen hebben één passie en sommige hebben er wel meerdere. Het hebben van een passie kan voor een groot deel de loop van je leven bepalen. Welke opleiding je gaat doen, waar je gaat werken, met welke mensen je omgaat.
Mijn passie is koken. Vanaf mijn 8e heb ik dat kunnen ontwikkelen bij mijn buurman (Rob), hij heeft een kookstudio waar ik regelmatig mocht helpen. Ik was zoveel met koken bezig en ik vond het zo leuk, dat ik wist wat ik de rest van mijn leven wilde doen: koken. Een hele tijd ging ik naast school werken op allerlei plekken, waar ik via Rob terecht kwam.

Vanaf de middelbare ging niet erg goed op school. Ik had geen interesse in al die vakken zoals geschiedenis en aardrijkskunde. Het enige wat ik leuk vond, was koken en ik zag totaal het nut niet in van al die andere vakken, aangezien ik dat later allemaal toch niet nodig had. Totdat in 3 HAVO er de mogelijkheid bleek te zijn om vanuit dat schooljaar naar het MBO te gaan. Dit zou betekenen dat ik eindelijk zou kunnen beginnen met de koksopleiding. Alleen moesten er wat dingen gebeuren voor het zover was…

Ten eerste moest ik overgaan naar de 4e en aangezien ik op school niet echt lekker ging, waren mijn cijfers verre van voldoende. Ik had in totaal drie maanden de tijd om acht zware onvoldoendes op te halen. Met een beetje (heel veel) gesteggel, is me dat gelukt. ;)

Vervolgens moest ik de leerplichtambtenaar overtuigen van mijn motivatie om te stoppen met het middelbaar onderwijs. Want ik was namelijk nog maar 15 jaar en daardoor nog leerplichtig. En aangezien ik geen HAVO of ander diploma zou behalen, zou het problematisch kunnen uitpakken mocht het niet goed gaan op het ROC. Dat hield in dat ik niet meer terug zou kunnen naar de middelbare en daardoor losse certificaten zou moeten behalen, om nog verder te komen in de maatschappij. De motivatie brief die ik moest schrijven voor zowel de ambtenaar als de intake van het ROC was voldoende overtuiging om ontheffing te krijgen en ook om aangenomen te worden, wat het laatste was wat nog moet gebeuren.

Het was best wel een heftige en spannende keuze. Alle zekerheid achterlaten en gewoon een sprong in het diepe maken en hopen dat het goed komt. Ik startte september 2016 met de opleiding die 3 jaar ging duren. Inmiddels heb ik vorige week mijn studie afgerond als zelfstandig werkend kok niveau 3. Ik had het super naar mijn zin op school. Ik haalde hoge cijfers, heb veel vrienden gemaakt en me enorm kunnen ontwikkelen op kookniveau, maar ook in persoonlijkheid ben ik erg gegroeid. In mijn omgeving was iedereen altijd ouder. Dat is niet zo moeilijk als je zelf 15/16 jaar bent en naar het MBO gaat. Daardoor ben ik me al snel volwassener gaan gedragen tegenover mijn omgevingen; zowel in vriendenkringen, als op het werk.

Sinds januari 2018 ben ik lid van Bildung Nijmegen. Als enige ROC-student van de groep dacht ik mee met de groep. De Pioniersgroep bestaat vooral uit HAN-studenten en studenten van de Radboud Universiteit; mensen waar ik normaal gesproken helemaal niet mee in contact zou komen. Maar juist doordat ik buiten mijn eigen bubbel stapte, ben ik zoveel nieuwe leuke dingen tegen gekomen. Vanuit de Bildung ben ik gaan netwerken binnen en buiten Nijmegen op verschillende bijeenkomsten waaronder 2 keer van het ministerie van OCW. Later ben ik de PR-commissie in gegaan om na te gaan denken over hoe we ROC-studenten kunnen betrekken bij onze stichting, want na 16 maanden ben ik helaas nog steeds de enige ROC-student die betrokken is.

Voor mij gaat Bildung om het verbinden van het MBO, HBO en WO door samen aan een gemeenschappelijk ‘vak’ te werken: Persoonsvorming, Bildung. Iets waarin we ons allemaal in kunnen ontwikkelen op het zelfde ‘niveau’.

Alles wat ik nu heb meegemaakt en hierboven heb opgeschreven, komt allemaal door maar een ding: mijn passie. Ik heb het ruimte gegeven om het te laten ontwikkelen. Als ik dit niet had gedaan, was ik of een saaie HBO-studie gaan doen, nadat ik netjes het HAVO had afgemaakt, of was ik misschien wel van school gegooid vanwege mijn slechte prestaties. Ik heb in ieder geval geleerd dat het volgen van je passie, je droom, en je hart je ook echt gelukkig maakt.

Leren voor het Leven

Tara van Zomeren

09-05-2019

Op school is er minimale aandacht voor je persoonlijke leven, maar gaat het om presteren, cijfertjes etc. Maar waar kan je leren hoe je het leven moet leven? Hoe je met levensvragen omgaat? Hoe je relaties vormgeeft? Hoe je omgaat met emoties van jezelf en de ander? Wordt er verwacht dat je dat van je ouders leert? Kun je ervanuit gaan dat zij ‘bevoegde docenten’ zijn om dit te leren aan een kind? En wat als je nooit iets over de eerder genoemde onderwerpen hebt geleerd, van niemand niet?

Na de basisschool ben ik naar het VMBO gegaan. Na het afronden hiervan wist ik nog niet welke opleiding ik wilde doen. Ik heb er destijds voor gekozen een tussenjaar te nemen waarbij ik verschillende stages heb gelopen. Na dat jaar had ik nog steeds geen idee. Vervolgens ben ik de HAVO gaan doen, maar ook daarna stuitte ik opnieuw op hetzelfde probleem. Ik voelde een druk om voor een opleiding te kiezen die het daaruit voortkomende werkveld voor de rest van mijn leven zou bepalen. Ik had al zoveel uitgeprobeerd, was naar zoveel open dagen geweest, maar op de een of andere manier werkte dat niet voor mij. Na elke open dag werd ik enthousiast door de ‘verkooppraatjes’, maar dat enthousiasme zwakte altijd heel snel af. Uiteindelijk heb ik de knoop doorgehakt door een stad te kiezen die ik leuk vond: Arnhem. De hogeschool daar: de HAN. De meest creatieve studie die ik daar kon vinden: Communicatie & Multimedia Design. In plaats van naar een open dag te gaan heb ik gekozen voor een meeloopdag en koos ik deze studie. De eerste jaren voelde ik me op mijn plek. We werkten in de klas in groepen aan bepaalde opdrachten, maar toen kwam de eerste stage waar ik de stageopdracht in mijn eentje moest voltooien. De opdracht was leuk, maar ineens 40 uur werken in de week viel me zwaar.

Als minor wilde ik daarom ook even iets heel anders en heb ik iets gekozen wat niet per se aansluit bij mijn studie, maar iets wat mij als persoon kan verrijken. Ik heb toen gekozen voor de minor ‘Leren voor het leven’, een mooie naam waar ik me erg in kan vinden. Ik kreeg religie, filosofie en spiritualiteit als vakken. Hier leerde ik iets over de wereld, de persoonlijke levens van mijn klasgenoten en docenten, over mezelf. Voor mij was dit het meest betekenisvolle wat ik mijn hele schoolleven heb meegemaakt. We werden als mensen behandeld en behandelden elkaar als mensen en niet als nummers of vergelijkingsmateriaal.

Toen ik aan het afstuderen was liep ik tegen een burn-out aan. Ik moest opnieuw een opdracht in mijn eentje voltooien en was gewend vanuit school om samen te werken en te brainstormen met anderen, wat mijn creativiteit stimuleerde. Omdat ik alleen moest werken begon ik steeds meer vast te lopen. Er kwam zoveel op me af, eisen vanuit school, vanuit stage. Persoonlijke problemen die speelden. Hoe kan de maatschappij van hun mensen verwachten dat ze dit allemaal prima kunnen managen? Persoonlijk had ik daar veel moeite mee en dan uitte zich zowel geestelijk als lichamelijk, in beide gevallen voelde ik me uitgeput en opgebrand. Gelukkig heb ik mijn diploma uiteindelijk gehaald, maar weet ik nu niet hoe ik verder ga. Juist omdat ik met al die vragen zit: Wat wil ik? Wat kan ik? Past de opleiding die ik heb gedaan wel bij mij of wil ik iets anders? Wat past dan wel bij mij? etc. Daarnaast sluit de richting die ik heb gekozen (Experience Design) sowieso niet aan bij het werkveld, de meeste mensen hebben er nog nooit van gehoord, hoe kan een school dan wel zo’n opleiding aanbieden? Ook heb ik nog steeds last van burn-out verschijnselen, maar hoe los ik die op als de druk vanuit de maatschappij mij teveel is?

Ik ben ook steeds meer gaan lezen over persoonlijke ontwikkeling omdat ik wil blijven leren en ontwikkelen, maar ook met als doel een soort houvast te krijgen. Als je het niet op school krijgt.. dan moet je er zelf wat mee gaan doen. Maar ik denk dat het beter is om het op school te krijgen zodat je er met anderen ook over kunt praten, het gevoel krijgt dat je niet alleen bent en niet in je eentje jezelf wat aan het leren bent. Via via hoorde ik over Bildung en toen ik de mensen erachter ontmoette voelde ik me direct op mijn plek.

Ik zie het steeds meer om me heen dat mensen met allerlei soorten vragen zitten, misschien soms onbewust. Daarom denk ik dat het ongelooflijk belangrijk is dat Bildung een plek krijgt in het onderwijs en wil ik hier graag mijn steentje aan bijdragen.

Blijmoedig Stuntelen

Joris van den Berg

11-04-2019

Blijmoedig Stuntelen

Column gegeven door Bildungpionier Joris van den Berg bij het Filosofische Café.

De kern van het stuntelen is dat deze een beweging impliceert die niet vloeiend wordt uitgevoerd maar wel wordt volbracht.
Het prototypische gestuntel is bij binnenkomst met je voet achter de drempel blijven hangen. De daaropvolgende cascade van geïmproviseerde bewegingen zorgt ervoor dat je uiteindelijk weer je balans hebt gevonden in het midden van de kamer en met een schaapachtige grijns de verbaasde aanwezigen begroet. Deze hinkstapsprongdynamiek zit ook in het fonetische aspect verstopt. Stun-te-len, is net als stot-te-ren en han-ne-sen een woord dat beschrijft wat er gebeurt als iets wat normaliter vloeiend verloopt, dit plotseling schoksgewijs doet.

In de meeste levensgebieden is deze beweging het voorstadium voor kundigheid. Voor alle eerste keren - of dit nou sex of de belastingaangifte is, moeten we eerst onbeholpen zoeken naar de juiste houding. Naarmate we het vaker doen en er 'handigheid' in krijgen ontstaat er vanzelf een gevoel van vertrouwen in ons zelf; letterlijk een zelf-vertrouwen dat de overbewuste helikopterouder in ons overbodig maakt.

So far, so good.

Maar er zijn levensproblemen die onze pogingen tot het eigen maken weerstaan. Waarbij het voorlopige en zelfreflectieve karakter maar niet weet te stollen in een vertrouwde modus operandi.
Deze bevinden zich bovenal op het existentiëel-ethische vlak. Laten we de filosofische verwondering als voorbeeld nemen – en dat zeg ik niet omdat dit toevallig het thema is waarin ik thuis ben.
Volgens enkele prominente Grieken begint de filosofie in de verwondering. In de ontmoeting met hetgeen we niet weten, beginnen we te denken. Volgens de meer rationeel aangelegde types als Aristoteles, Descartes en Dawkins is het doel vervolgens deze verwondering te ontstijgen door kennis te verkrijgen.

Maar als we ons bijvoorbeeld verwonderen over het feit dat de wereld er is en ons niet goed raad weten met dit besef, valt dit voorstadium niet volledig te ontstijgen. Omdat de vraag "waarom is er iets en niet niets" niet een rationeel beantwoordbare vraag is, ontbreekt de mogelijkheid om een staat van euporia te bereiken (wat zoveel betekent als de vrije doorstroom van gedachtes).
En dan wordt het pas echt interessant.

Laten we weer de beweging uit het begin voor de geest halen - die van het stuntelend binnenkomen van de kamer waarbij we uit balans in enkele stappen deze weer al improviserend herstellen. Het zoeken naar de juiste houding – een die passend is bij de situatie. Enige bluf is noodzakelijk en gratie is een plus.
Zo komen wij ook het leven binnen. Misschien is existentieel filosoferen wel te begrijpen als het struikelen over de drempel van het bestaan zelf. Daar waar we normaliter onbewust en doelgericht ons de kamer in begeven, blijven de filosofen met hun opgevoerde ratio steken bij het feit dat überhaupt iets is. De beroemde vraag van Leibniz 'waarom is er iets en veeleer niet niets' is namelijk bovenal een steen des aanstoots als men zichzelf heeft wijsgemaakt dat alles een logische reden dient te hebben.
Door stil te staan bij het simpele maar onbegrijpbare gegeven dat we bestaan, wordt er gezocht naar een nieuwe verhouding hiertoe. Als we dit gegeven als vertrekpunt nemen van onze manier van leven; welke houding is dan gepast? Hoe moeten we dan leven? En waar baseren we ons dan op?
Je kan aan de foto’s van filosofen zien dat je al een heel eind komt met broeierig voor je uit te kijken terwijl je tergend langzaam rookt. Maar op filosofisch vlak ligt het iets lastiger. Hoe leef je en vanuit welke overtuigingen leef je als je deze probeert te funderen op een basaler abstractieniveau dan waar onze waardes zich ophouden? Het pragmatische antwoord luidt zoals altijd; door te doen. Door al stuntelend stapje voor stapje enige vertrouwdheid te krijgen in het geïmproviseer dat we het leven noemen. Er is nou eenmaal geen recept om te leven. Om jezelf te zijn. Om hoe je om moet gaan met de levensproblemen die overblijven wanneer alle mogelijke wetenschappelijke vragen zijn beantwoord.
De uitdaging ligt daarmee in het steeds beter leren stuntelen. Het comfortabel worden in de beweging naar balans toe zonder dat deze ooit bereikt wordt. De paradoxale toestand van het je thuis maken in de aporie. Er is in die ruimte geen plek voor systeembouwers omdat iedere verklaring noodzakelijkerwijs slechts een afgeleide vormt van hetgeen het zou moeten verklaren. Gelukkig leidt dit niet tot het afwijzen van de drang om toch - tegen beter weten in, onze gedachten te laten te schuren met bestaan en deze met elkaar te delen. Juist de onmogelijkheid van oplossingen schept de ruimte waarin de vragen gaandeweg geïncorporeerd kunnen worden in onze manier van zijn.

Laat ons kortom blijmoedig stuntelen. Door te filosoferen zonder meetbare progressie, door ons te verhouden tot een bestaan waar we op fundamenteel niveau uiteindelijk niks van (kunnen) snappen. Door de mentale kramp van definitieve antwoorden los te laten en door de zoektocht naar vaste grond zelf tot grond te maken. Om met de woorden van het Weense orakel Wittgenstein te parafraseren; ik kan niet anders dan deze hopeloze drang 'om (keer op keer) tegen de muren van onze taal op te rennen' diep te respecteren.

De Onstuitbare Opmars van Bildung

Link

01-03-2019

Wil het al een beetje vlotten met Bildung bij de HAN? Faculteitsdirecteur Educatie Menno Pistorius is in het HAN-Directeurenoverleg aandachtsveldhouder Bildung. Jürg Thölke is in opdracht van het College van Bestuur trekker van dit thema binnen onze hogeschool. Zij weten er het fijne van. SAM sprak hen.

Drie thema's naar mijn hart bij Bildung Open Space Nijmegen

Ilse Speelman

06-02-2019

Gisteravond creëerde Jörg Tolke voor ons bij Bildung Platform Nijmegen een Open Space op de Hogeschool Arnhem en Nijmegen. Doel van de avond: samen tot een set thema's komen waar we ons in groepjes de komende 20 dagen met hart en ziel aan zullen committeren, om een volgend spetterend try-out programma neer te zetten. Iedere keer weer word ik verrast te zien bij hoeveel mensen 'dit' leeft. Ook gisteravond was de opkomst weer fantastisch! Zoveel nieuwe gezichten, een hele diverse groep mensen, vol energie om een ruimte voor persoonsvorming te creëren. Voor zichzelf en voor anderen! Veel van hen zijn daar zelf al op allerlei manieren mee bezig. Ik ben ontzettend dankbaar dat ik deze mensen mag ontmoeten. Zoals Marianne van den Assem gisteravond zo mooi verwoorde "We moeten iets met die pijn in het onderwijs". Dat raakte me diep, want die pijn is precies wat me na altijd zeurderig aanwezig te zijn geweest, "vlak voor de streep" uit het onderwijs heeft geslagen. Me kopje onder heeft geduwd, me vaak alleen heeft laten voelen, maar met de energie van deze mensen om me heen lijkt te transformeren naar een positieve en optimistische kracht voorwaarts! Dat maakt de pijn een heel stuk dragelijker.

De avond werd opgedeeld in drie rondes, waar op verschillende plekken in kleine groepjes gesproken werd over thema's die mensen zelf ingebracht hadden. Nu ik me zo af had gesloten voor deze 'pijn in het onderwijs' duurde het even voordat ik geland was. Jürg vroeg ons een thema in te brengen waar je in ieder geval voor vanavond commitment voor voelde en vervolgens kort te pitchen waarom het thema er volgens jou toe doet. Ik 'wist' welke thema's er voor mij toe doen, ik had niet kunnen kiezen; kwetsbaarheid, spelen, identiteit en loopbaan, tragic gap (zoek maar eens op ;)), weerbaarheid, mindfulness, etc. etc. Maar ik kon er niet bij! Ik 'voelde' het niet. Ik had het wel op kunnen schrijven maar had het gevoel niet uit te kunnen leggen waarom het er voor mij toe doet; ander belangrijk thema 'naar binnen keren': het zelf als kompas. Naar mijn idee het grootste probleem in het onderwijs, de impliciete, maar o zo sterke boodschap, dat jij er niet zo zeer toe doet "kijk naar buiten, naar de docent, de toets, het protocol, je functie-eisen, de wetenschap, noem maar op". Aan die boodschap heb ik gelukkig nooit echt een boodschap gehad, ik wíl naar binnen kijken, ik vind dat míjn binnen en jóuw binnen er toe doen. Maar met al dat oefenen in naar buiten kijken ben ik het naar binnen kijken stiekem toch wel heel erg verleerd.. Ik weet gewoon niet meer hoe het moet!

Ik gaf me over aan mijn (hopelijk tijdelijke) onvermogen en hoopte erop dat de dingen wel op zijn plek zouden vallen. En dat was het geval! Het eerste thema dat er voor mij uitsprong was 'liefde'. Ik wist op dat moment niet eens zo goed waarom. Als ik er over nadacht vond ik het gezien mijn persoonlijke omstandigheden helemaal niet zo'n goed idee, maar ik was al blij dat er iets van gevoel op de radar kwam, dus besloot ik daar op in te gaan. Liefde is zo'n begrip waar ik nooit echt veel over heb nagedacht. Als in, niet in die woorden. Ik heb er heel veel over nagedacht, maar besefte me niet dat het 'liefde' was waar ik over nadacht. Tijdens ons gesprek kwam ik erachter dat liefde eigenlijk een enorme rol speelt in de ideeën die ik heb over onderwijs. Na een heel gesprek te hebben gehad over romantische liefde, sloot Jürg namelijk bij ons aan met de vraag: wat ís liefde eigenlijk? En zo kwamen we tot een diepere discussie. Liefde tussen ouders en kind, liefde voor de mens, het dier, de wereld, in het algemeen, het verschil tussen liefde en verliefd, wat heeft liefde te maken met toe-eigenen en zelfbeschikking en is het onderwijs eigenlijk liefdevol?

Het thema dat in de tweede ronde duidelijk direct mijn voorkeur had was 'dromen'! Dromen associeer ik heel sterk met 'naar binnen kijken' of misschien beter gezegd 'van binnenuit kijken'. Niet kijken met je ogen, maar kijken met je gevoel, kijken met je hart. Kleuren laten ontstaan in wat je voor je ziet. Je laten raken en je aangetrokken voelen. We kunnen ons natuurlijk afvragen of dromen goed voor je is. Ik zeg wel dat dromen 'naar binnen kijken' is, maar dromen kan ook een vlucht zijn van het binnenste. Een ontevredenheid met je staat van zijn zoals die nu is. Een vlucht naar een wereld waar alles beter is. Maar vaak voelt het juist ook als een aantrekkingskracht naar het binnenste, iets wat we in onszelf opgemerkt hebben, iets wat altijd leeft en waar we ons aan over willen geven. Een drive waar je je door durft te laten leiden, onafhankelijk van wat het je brengt. Ups en downs, successen, falen en teleurstellingen. Wat doet het onderwijs met onze dromen? Is er ruimte voor of juist niet? Kan het ons helpen onze dromen te realiseren of juist om te gaan met de 'harde realiteit'

Het laatste thema betrof 'rationaliteit versus gevoel', misschien wel het overkoepelende thema van mijn ervaring deze avond. In twee opzichten. Inhoudelijk, de onderwerpen die ik heb gekozen spreken me aan omdat ik dat gevoelsleven, en het subjectieve, niet alleen voor mezelf wil onderzoeken, maar vooral ook omdat het onderwijs hier naar mijn idee erg tekort schiet. En ten tweede de kracht die de avond op mij uitoefende, me uit mijn overdenkende hoofd trok, en daarmee ruimte creëerde om mét hoofd en hart in het hier en nu te zijn. Zo'n moment waarop je jezelf erop betrapt je niet bewust te zijn van jezelf of hoe anderen je zien, omdat je volledig samenvalt met jezelf, neergedaald vanuit de bovenkamer. Hoe zit het met rationaliteit en gevoel in het onderwijs? Wat betekent het onderwijs op dit vlak voor onze persoonsvorming? Wat leren we allemaal over rationaliteit en gevoel? En hoe ontwikkelen onze rationele en emotionele instrumenten zich? Hoe verhouden ze zich tot elkaar? En hoe hebben ze invloed op elkaar?

Honderden vragen die we de komende weken verder gaan verkennen met de werkgroep waarin we de thema's 'rationaliteit versus gevoel', 'dromen', 'kritisch denken' en 'mindset' op één hoop hebben gegooid, met het idee dat deze íets met elkaar te maken hebben. Iets wat van cruciaal belang is voor onze persoonlijke en daarmee maatschappelijke ontwikkeling, iets waar het onderwijs in tekort schiet, iets waarvoor wij 25 februari een plekje hebben gecreëerd in het komende try-out programma van Bildung Platform Nijmegen!

Ons huidige onderwijsbestel is failliet

Jan Bransen

29-01-2019

In de Volkskrant betoogde ik dat jongeren beter eerst kunnen gaan werken voordat ze gaan studeren. Ik was verrast door de bijval die ik kreeg. Dat geeft mij hoop om te denken dat er wellicht veel mensen zijn die met mij de conclusie durven trekken dat het huidige onderwijsbestel herzien moet worden. Ik leg hier kort uit waarom je dat in mijn opiniestuk tussen de regels door had kunnen lezen.

Mijn opiniestuk in de Volkskrant van 13 december jl. heeft mensen hopelijk aan het denken gezet over een aantal stilzwijgende vanzelfsprekendheden die ons onderwijs ernstig geweld aan doen. Wat mij betreft gaat het om deze vooronderstellingen:

- onderwijs is een voorbereiding op deelname aan de samenleving
- hoe hoger opgeleid je de arbeidsmarkt betreedt hoe beter
- de universiteit moet iedere student toelaten die daarvoor de juiste papieren heeft

Deze drie vooronderstellingen staan niet op zich maar zijn op allerlei manieren verweven met ideeën die mensen hebben over ons onderwijsbestel. Wat dat betreft was ik blij verrast, maar ook wel een beetje verbaasd, over de grote instemming die mijn stuk ontvangen heeft. Want als je met mij tussen de regels door durft te lezen, kom je uit bij de conclusie die ik wil trekken: ons huidige onderwijsbestel is allang failliet. We hebben dat alleen nog niet in de gaten.

Ik wil graag iets meer vertellen over de genoemde drie vooronderstellingen.

Het lijkt een waarheid als een koe dat je als kind eerst naar school moet en heel veel moet leren voordat je mee kunt doen aan het maatschappelijk leven. Toch is dit een hele rare bewering die bovendien evident onwaar is. Het is om te beginnen namelijk volstrekt duidelijk dat je ook als schoolkind al meedoet aan het maatschappelijk leven. Namelijk als schoolkind. Als je wilt proberen vol te houden dat dat nog niet echt deelnemen is, dan kom je in allerlei vreemde tegenspraken terecht. Probeer maar eens duidelijk te maken wat dan precies de demarcatielijn is tussen wel echt en niet echt deelnemen. Salaris? Verantwoordelijkheid? Aanstelling? Het zal je niet lukken om met iets anders te komen dan het onderscheid tussen kind en volwassene. Maar dat is een hopeloos onbruikbaar onderscheid. Heel wat volwassenen gedragen zich als kinderen, en heel wat kinderen zijn buitengewoon volwassen. Beroep je je op de leeftijd dan raak je kansloos verstrikt in de onmogelijkheid te bepalen welke leeftijd je dan zou moeten hanteren. Waarom zou een zestienjarige met een mbo-diploma op zak namelijk wel meedoen en een vwo-er van achttien niet? En als de vwo-er van achttien ook meedoet, waarom zou hij dan nog naar de universiteit moeten?

Daar is een slecht en een behoorlijk goed antwoord op te geven. Het goede antwoord is dat mensen wezens zijn die een leven lang zullen blijven leren. Niemand is ooit uitgeleerd. Dat is wat mij betreft een goed antwoord, maar realiseer je wel dat dit een antwoord is dat de eerste vooronderstelling rechtstreeks ondermijnt. Als mensen namelijk een leven lang blijven leren dan kan onderwijs geen voorbereiding op het maatschappelijk leven zijn.

Het slechte antwoord brengt ons bij de tweede vooronderstelling: betreed de arbeidsmarkt met een zo hoog mogelijk diploma. Oftewel: doe zoveel mogelijk onderwijs eerst, voordat je aan een baan begint. De snelste manier om duidelijk te maken dat dit een slecht idee is, is om te benadrukken dat bij sollicitaties ervaring belangrijker is dan opleiding. En er zijn meer redenen. Je bent namelijk ouder als je de arbeidsmarkt voor het eerst betreedt en hebt langere tijd doorgebracht in de beschermende sfeer van de school. Je hebt alleen nog maar voor spek en bonen meegedaan, hebt nog geen echte verantwoordelijkheid ervaren, hebt vooral droog leren zwemmen.

Natuurlijk heeft iedereen gelijk die zegt dat de arbeidsmarkt niet toegerust is om jongeren op te nemen die nog niet voldoende geleerd hebben. Maar dat is eerder een reden om de arbeidsmarkt te veranderen dan een reden om jongeren langer op school te houden. Vergelijk het met het halen van je rijbewijs. Dat geeft je een begin. Je kunt nu veilig genoeg rijden, maar om echt te leren autorijden moet je vooral zo veel mogelijk blijven rijden, moet je ervaring opbouwen. Er wordt wel gezegd, en terecht, dat je na het behalen van je rijbewijs pas echt gaat leren rijden. Die vergelijking geldt voor iedere opleiding, en vooral voor de massale, algemene, bredere, academische opleidingen zoals rechten, psychologie, pedagogiek, economie, bedrijfskunde en communicatiewetenschappen.

En daarmee kom ik bij de derde vooronderstelling, dat de universiteit iedereen met een vwo-diploma of een hbo-propedeuse zou moeten toelaten. Dat is dodelijk gebleken voor het academische onderwijs. Dat is veel te massaal geworden, terwijl universitair onderwijs in feite onderwijs is waarin de volgende generatie wetenschappers voor die universiteiten zelf wordt opgeleid. Zo zit dat onderwijs ook nog steeds grotendeels in elkaar. Dus laten we alsjeblieft gaan selecteren aan de poort, zoals we ook bij de kunstacademies doen. Doe dat dan op basis van de eigen intrinsieke leervraag, op basis van intrinsieke academische motivatie. Daarvoor moet dan wel de onderwijsfinanciering hervormd worden, want ongetwijfeld ontwikkelen de meeste mensen pas een intrinsieke academische motivatie als ze al in de dertig zijn, als ze werkervaring hebben – als ze die prangende leervraag hebben waarover ik het in mijn opiniestuk had.

Dat alles vraagt om een heel grondige herziening van ons onderwijsbestel. Daar is het de hoogste tijd voor. In mijn binnenkort verschijnende boek Gevormd of vervormd? Een pleidooi voor ander onderwijs verken ik die benodigde herziening uitgebreid. Ook besteed ik ruim de helft van het boek aan een betoog waarin ik duidelijk maak dat er een onhoudbare visie onder ons huidige onderwijsbestel ligt.

Wat de kaskraker Slumdog Millionaire ons leert over bildung

Link

01-11-2018

Wie ben ik? Wat wil ik eigenlijk met mijn leven? Vind er maar eens antwoorden op. De stichting Bildung Nijmegen hoopt studenten daarbij te helpen. Volgende week maakt het bildungonderwijs een doorstart.